संयुक्त महाराष्ट्राच्या स्थापनेपासून गेल्या ६५ वर्षांत मराठी भाषा, समाज आणि संस्कृतीचे काही प्रश्न आपण सोडवले, तर काही अधिक गंभीर प्रश्न निर्माण केले.

संघराज्याच्या चौकटीत महाराष्ट्राचा समतोल विकास, मराठी भाषा आणि मराठी माणूस यांच्यातला आंतरसंबंध यांचा जेवढा सखोल विचार आपण करायला हवा होता, तेवढा केला नाही. त्यामुळे भाषेचे नियोजन आणि भाषेचे राजकारण या दोन्ही आघाड्यांवर आपण अपयशी ठरलो. त्यामुळे ‘गाथा सप्तशती’पासून सुरू झालेला आपला इतिहास कितीही अभिमानास्पद असला तरी या महाराष्ट्राचे आणि मराठी भाषेचे भवितव्य काय हा प्रश्न आपल्यापुढे आ वासून उभा आहे.

महाराष्ट्रधर्मावर आधारित मराठीकारण हे त्यावरचे उत्तर आहे, याला आम्ही संयुक्त महाराष्ट्राचा दुसरा लढा मानतो.

त्यासाठी उपलब्ध राजकीय – प्रशासकीय व्यवस्था यांच्याशी संघर्ष करावा लागेल. नवे विचारव्यूह, नवे चर्चाविश्व घडवावे लागेल. पण ते अपरिहार्य आहे. कारण मराठी भाषा, समाज आणि संस्कृतीच्या अवहेलनेच्या कारणमीमांसेपलीकडे जाऊन संपूर्ण नवी मांडणी करणे हाच आपल्यापुढचा एकमेव मार्ग आहे.